संत गाडगे महाराज जयंती का साजरी केली जाते?
दरवर्षी 23 फेब्रुवारी रोजी महाराष्ट्रात आणि देशभरात मोठ्या श्रद्धा, आदर आणि कृतज्ञतेने संत गाडगे महाराज जयंती साजरी केली जाते. समाजातील अंधश्रद्धा, अशिक्षण, जातीय भेदभाव आणि अस्वच्छता यांविरुद्ध आयुष्यभर झगडणारे हे महान समाजसुधारक आजही लाखो लोकांसाठी प्रेरणास्त्रोत आहेत.
गाडगे महाराजांचे जीवन म्हणजे त्याग, सेवा आणि प्रामाणिकतेचे जिवंत उदाहरण. त्यांनी केवळ उपदेश केला नाही तर स्वतः झाडू हातात घेऊन स्वच्छतेचे कार्य केले.
संत गाडगे महाराज कोण होते?
पूर्ण नाव: देबुजी झिंगराजी जानोरकर
जन्म: 23 फेब्रुवारी 1876
जन्मस्थान: शेणगाव
पुण्यतिथी: 20 डिसेंबर 1956
संत गाडगे महाराज हे महाराष्ट्रातील एक महान संत, समाजसुधारक आणि कीर्तनकार होते. त्यांनी कीर्तनाच्या माध्यमातून लोकजागृती केली आणि समाजातील वाईट प्रथा उघडपणे टीकल्या.
त्यांच्या जीवनातील संघर्ष आणि परिवर्तन
बालपण अत्यंत गरिबीत गेले. कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती बिकट होती. परंतु त्यांनी शिक्षण, विचार आणि अनुभव यांच्या जोरावर स्वतःचा मार्ग शोधला.
महत्त्वाचा टर्निंग पॉइंट
एका प्रसंगात त्यांनी पाहिले की लोक देवळात दान करतात, पण गाव अस्वच्छ आहे. त्या दिवसापासून त्यांनी ठरवले:
“देव शोधायचा असेल तर तो माणसात शोधा.”
याच विचारातून त्यांनी स्वच्छता आंदोलन सुरू केले.
स्वच्छतेचा क्रांतिकारी संदेश
संत गाडगे महाराज गावोगावी जाऊन:
- स्वतः झाडू मारायचे
- गटारे साफ करायचे
- लोकांना स्वच्छतेचे महत्त्व पटवून द्यायचे
त्यांचे हे कार्य आजच्या Swachh Bharat Abhiyan साठी प्रेरणादायी ठरले.
त्यांचा स्वच्छतेबद्दल संदेश
- “स्वच्छता हीच खरी पूजा आहे.”
- “देव माणसात आहे, मंदिरात नाही.”
अंधश्रद्धा आणि सामाजिक विषमता विरुद्ध लढा
गाडगे महाराजांनी:
- जातिभेदाला विरोध केला
- पशुबलिप्रथेविरुद्ध आवाज उठवला
- व्यसनमुक्तीचा प्रचार केला
- शिक्षणाचे महत्त्व सांगितले
त्यांनी कीर्तनातून समाजातील वाईट रुढींचा पर्दाफाश केला.
शिक्षणासाठी दिलेले योगदान
- संत गाडगे महाराजांनी अनेक:
- विद्यार्थी वसतिगृहे
- धर्मशाळा
- गोशाळा
- अनाथाश्रम
स्थापन केले. त्यांनी गरीब आणि वंचित घटकांसाठी शिक्षण उपलब्ध करून दिले.
आज महाराष्ट्र शासन त्यांच्या नावाने “गाडगे बाबा ग्रामस्वच्छता अभियान” राबवते.
गाडगे महाराजांचे प्रेरणादायी विचार
- “मानव सेवा हीच ईश्वर सेवा.”
- “अंधश्रद्धा सोडा, विज्ञान स्वीकारा.”
- “जात-पात सोडा, माणुसकी जोडा.”
हे विचार आजच्या आधुनिक भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
संत गाडगे महाराज जयंती कशी साजरी केली जाते?
1. स्वच्छता अभियान
- गावोगावी स्वच्छता मोहिमा राबवल्या जातात.
2.कीर्तन आणि प्रवचन
- त्यांच्या विचारांवर आधारित कार्यक्रम आयोजित केले जातात.
3. शाळांमध्ये निबंध व भाषण स्पर्धा
विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक जाणीव निर्माण केली जाते.
4. समाजोपयोगी उपक्रम
रक्तदान शिबिरे, आरोग्य तपासणी शिबिरे आयोजित केली जातात.
आजच्या काळात गाडगे महाराजांचे महत्त्व
आजही समाजात:
- अंधश्रद्धा
- अस्वच्छता
- जातीयवाद
- अशिक्षण
या समस्या आहेत. त्यामुळे संत गाडगे महाराजांचा संदेश अत्यंत Relevant आणि Powerful आहे.
त्यांचे जीवन हे “Action-Oriented Spirituality” चे उदाहरण आहे.
खऱ्या अर्थाने जयंती कशी साजरी करावी?
संत गाडगे महाराज जयंती साजरी करताना फक्त पुष्पहार अर्पण न करता:
- स्वतः स्वच्छता करा
- अंधश्रद्धा टाळा
- गरजूंना मदत करा
- शिक्षणाचा प्रसार करा
हीच त्यांना खरी आदरांजली ठरेल.
अधिक माहितीसाठी खालील वेबसाइट ला भेट द्या:
https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C
हे पण वाचा : गुरु रविदास जयंती: जन्म, कार्य, विचार आणि सामाजिक क्रांतीची प्रेरणादायी कथा