आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टलद्वारे — ३ पदांसाठी संपूर्ण नियमावली जाहीर!

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल च्या संदर्भात महाराष्ट्र शासनाच्या आदिवासी विकास विभागाने दिनांक ९ जून २०२६ रोजी एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि दूरगामी परिणाम करणारा शासन निर्णय जारी केला आहे. या निर्णयानुसार राज्यातील शासकीय आश्रमशाळांमधील प्राथमिक शिक्षक, माध्यमिक शिक्षक आणि कनिष्ठ महाविद्यालयीन शिक्षक या तीन पदांची भरती आता PAVITRA (Portal For Visible To All Teachers Recruitment) या संगणकीय प्रणालीद्वारे केली जाणार आहे.
हा निर्णय म्हणजे आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक गुणवत्तेसाठी एक ऐतिहासिक पाऊल आहे. पारदर्शक, निष्पक्ष आणि गुणवत्ताधारक शिक्षकांची निवड करण्यासाठी हे पोर्टल आता बंधनकारक करण्यात आले आहे. परंतु हे पोर्टल नक्की काय आहे, भरती कशी होईल, अर्ज कुठे करायचा आणि उमेदवारांनी काय तयारी करावी — हे सारे जाणून घेणे आता अत्यंत गरजेचे आहे.
थोडक्यात: ३ शिक्षक पदे | पवित्र पोर्टलद्वारे भरती | शासन निर्णय दिनांक ९ जून २०२६ | संगणक सांकेतांक: २०२६०६०९१८११०३५६२४

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल — पार्श्वभूमी काय आहे?

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल ही संकल्पना नवीन नाही. शालेय शिक्षण व क्रीडा विभागाने २३ जून २०१७ रोजीच्या शासन निर्णयानुसार राज्यातील सर्व व्यवस्थापनांच्या शाळांमधील शिक्षकांच्या रिक्त पदांवर भरती करताना सर्व उमेदवारांना निवडीची समान संधी मिळावी या उद्देशाने PAVITRA प्रणाली लागू केली होती.
त्यानंतर ७ फेब्रुवारी २०१९ रोजीच्या शासन निर्णयान्वये शिक्षण सेवक भरतीसाठी “अभियोग्यता बुद्धिमत्ता चाचणी” मध्ये उच्चतम गुण प्राप्त उमेदवारांमधून PAVITRA प्रणालीद्वारे निवड करण्याची कार्यपद्धती विहित करण्यात आली व ही प्रणाली बंधनकारक करण्यात आली.
मात्र आदिवासी विकास विभागाच्या अधीनस्त शासकीय आश्रमशाळांसाठी ही प्रणाली लागू नव्हती. त्यामुळे आश्रमशाळांतील शिक्षक निवड प्रक्रियेत पारदर्शकतेचा अभाव होता, उच्च गुणवत्ताधारक उमेदवारांना न्याय मिळत नव्हता आणि आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाचा दर्जा सुधारत नव्हता.
हे गंभीर वास्तव लक्षात घेऊन आदिवासी विकास विभागाने ९ जून २०२६ रोजी हा निर्णायक शासन निर्णय घेतला आहे.
शासन निर्णय क्रमांक: MTD-36024/79/2025-MTD(Desk15)
संगणक सांकेतांक: २०२६०६०९१८११०३५६२४
स्वाक्षरी: अजय साखरे, कार्यासन अधिकारी, महाराष्ट्र शासन

पवित्र पोर्टल म्हणजे काय? — संपूर्ण माहिती

PAVITRA म्हणजे Portal For Visible To All Teachers Recruitment. हे महाराष्ट्र शासनाचे एक ऑनलाइन संगणकीय पोर्टल आहे जे शिक्षक भरती प्रक्रिया पारदर्शक, जलद आणि गुणवत्ताधारित करते.

या पोर्टलची प्रमुख वैशिष्ट्ये:

पारदर्शकता: सर्व रिक्त जागा ऑनलाइन प्रदर्शित होतात
समान संधी: सर्व पात्र उमेदवारांना समान निवडीची संधी
गुणवत्ताधारित: अभियोग्यता बुद्धिमत्ता चाचणीतील गुणांवर आधारित निवड
मुलाखतीशिवाय: निवड प्रक्रिया मुलाखतीशिवाय होते
ऑनलाइन प्रक्रिया: अर्जापासून नियुक्तीपर्यंत सर्व ऑनलाइन
पोर्टल संकेतस्थळ:
https://mahateacherrecruitment.org.in
https://tribal.maharashtra.gov.in

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल — कोणती ३ पदे भरली जाणार?

या शासन निर्णयानुसार खालील तीन शिक्षक संवर्गातील पदे पवित्र पोर्टलद्वारे भरली जाणार आहेत:

अनु. क्र.	पदाचे नाव	वर्ग	शाळा प्रकार
1	प्राथमिक शिक्षक	शिक्षक संवर्ग	इ. १ ली ते ८ वी
2	माध्यमिक शिक्षक	शिक्षक संवर्ग	इ. ९ वी ते १० वी
3	कनिष्ठ महाविद्यालयीन शिक्षक	शिक्षक संवर्ग	इ. ११ वी ते १२ वी

ही सर्व पदे आदिवासी विकास विभागाच्या अधीनस्त शासकीय आश्रमशाळांसाठी आहेत.

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल — संपूर्ण भरती कार्यपद्धती

टप्पा १ — रिक्त पदांची माहिती प्रसिद्ध करणे

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल अंतर्गत भरती प्रक्रियेतील पहिला टप्पा म्हणजे रिक्त पदांची माहिती जाहीर करणे:

शासकीय आश्रमशाळेवर आकृतीबंधानुसार शिक्षक संवर्गाच्या मंजूर पदांपैकी रिक्त पदांची संख्या निश्चित करून संबंधित अपर आयुक्त त्यांच्या विभागातील रिक्त पदांची माहिती प्रसिद्ध करतील.
सर्व शासकीय आश्रमशाळांतील शिक्षक संवर्गातील रिक्त पदांच्या भरतीकरिता व्यावसायिक व किमान शैक्षणिक अर्हतेसह विषयनिहाय, माध्यमनिहाय, प्रवर्गनिहाय व बिंदुनामावलीनुसार रिक्त पदांचा तपशील संबंधित उप आयुक्त व अपर आयुक्त कार्यालय PAVITRA प्रणालीत भरतील.

टप्पा २ — जाहिरात परवानगी प्रस्ताव

अपर आयुक्त, आदिवासी विकास हे विभागनिहाय जाहिरात परवानगीचा प्रस्ताव पदभरतीपूर्वी आयुक्त, आदिवासी विकास यांना सादर करतील.
सर्व अपर आयुक्त व आयुक्त यांना स्वतंत्र Login (Username, Password) उपलब्ध करून दिला जाईल.
अपर आयुक्त कार्यालयातील सदस्य सचिव (उप आयुक्त) यांनी Login वर संबंधित माहिती भरावी.
माहिती भरल्यानंतर संबंधित अपर आयुक्त सात कार्यालयीन दिवसांत जाहिरातीतील माहिती बरोबर असल्याची खात्री करून मान्य करतील किंवा कारणांसह अमान्य करतील.

टप्पा ३ — जाहिरात प्रसिद्धी

अपर आयुक्त यांनी मान्यता दिल्यानंतर:

रिक्त पदांनुसार PAVITRA पोर्टलवर जाहिरात प्रदर्शित होईल.
https://mahateacherrecruitment.org.in व https://tribal.maharashtra.gov.in वर जाहिरात दिसेल.
अपर आयुक्त सदर जाहिरात जास्त खपाच्या स्थानिक दोन वृत्तपत्रांमध्ये (किमान एक मराठी भाषेतील) प्रसिद्ध करतील

टप्पा ४ — उमेदवारांचे अर्ज

इच्छुक व अर्हताप्राप्त उमेदवार, जाहिरात प्रसिद्ध झाल्याच्या दिनांकापासून निर्धारित कालावधीत अर्ज करतील.
उमेदवारांना संबंधित अपर आयुक्त विभागाच्या अधीनस्त शासकीय आश्रमशाळांच्या रिक्त जागांसाठी पात्रतेनुसार प्राधान्यक्रम देता येतील.
उमेदवारास जास्तीत जास्त १०० प्राधान्यक्रम लॉक करता येतील.

टप्पा ५ — उमेदवार निवड

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल द्वारे निवड खालीलप्रमाणे होईल:

प्रत्येक रिक्त जागेसाठी मुलाखतीशिवाय १:१ या प्रमाणात उमेदवारांची यादी PAVITRA पोर्टलमार्फत नियुक्ती प्राधिकारी यांना उपलब्ध करून दिली जाईल.
शिक्षक अभियोग्यता व बुद्धिमत्ता चाचणीमध्ये प्राप्त गुणांच्या आधारे उमेदवाराची एकदाच निवड होईल.
एकाच चाचणीच्या आधारे एकापेक्षा अधिक टप्प्यांत पदभरती केली जाते.

टप्पा ६ — कागदपत्र पडताळणी

संबंधित अपर आयुक्त निवडसूचीतील उमेदवारांच्या खालील मूळ कागदपत्रांची पडताळणी करतील:

शालान्त / उच्च माध्यमिक अभ्यासक्रमाची गुणपत्रिका व प्रमाणपत्र.
मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची शैक्षणिक व व्यावसायिक पदवी / पदविका.
शाळा सोडल्याचा दाखला..
जातीचे प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्र (मागासवर्गीय उमेदवारांसाठी).
Non Creamy Layer प्रमाणपत्र.
शिक्षक पात्रता परीक्षा / अभियोग्यता व बुद्धिमत्ता चाचणी गुण.
समांतर आरक्षण (महिला / दिव्यांग / खेळाडू) प्रमाणपत्रे.

कागदपत्र पडताळणी समिती:

अनु. क्र.	सदस्य	पद
1	संबंधित अपर आयुक्त, आदिवासी विकास	अध्यक्ष
2	सहायक आयुक्त, अपर आयुक्त कार्यालय	सदस्य
3	सहायक आयुक्त (शिक्षण) अपर आयुक्त कार्यालय	सदस्य
4	प्रकल्प अधिकारी, एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्प	सदस्य
5	उप आयुक्त, अपर आयुक्त कार्यालय	सदस्य सचिव

टप्पा ७ — नियुक्ती आदेश

कागदपत्र योग्य असल्याची खात्री झाल्यास अपर आयुक्त सात दिवसांच्या कालावधीत ई-मेलद्वारे तसेच नोंदणीकृत टपालाने नियुक्तीपत्र पाठवतील.
उमेदवाराने नियुक्ती पत्रास सात दिवसांत स्वीकृती कळवणे बंधनकारक राहील.
संबंधित प्रकल्प अधिकारी त्या उमेदवारास रुजू करून घेतील व रुजू अहवाल अपर आयुक्त यांना सादर करतील.

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल — वयोमर्यादा किती?

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल द्वारे भरती होणाऱ्या पदांसाठी वयोमर्यादा खालीलप्रमाणे आहे:

प्रवर्ग	किमान वय	कमाल वय
खुला प्रवर्ग	१८ वर्षे	३८ वर्षे
मागास प्रवर्ग	१८ वर्षे	४३ वर्षे
दिव्यांग / समांतर आरक्षण	शासन निर्धारित	शासन निर्धारित

महत्त्वाचे: उमेदवाराच्या वयाची परिगणना शिक्षक अभियोग्यता व बुद्धिमत्ता चाचणीसाठी अर्ज करण्याच्या शेवटच्या दिनांकास केली जाते.

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल — शिक्षण सेवक कालावधी किती?

प्राथमिक / माध्यमिक / उच्च माध्यमिक शासकीय आश्रमशाळांमधील ज्या पदास शिक्षण सेवक कालावधी लागू आहे त्या पदाचा परिवीक्षाधीन कालावधी सर्वसाधारणपणे तीन वर्षे राहील.

माध्यमानुसार नियुक्ती — कशी होणार?

शिक्षक संवर्गातील पदासाठी आवश्यक असलेल्या शैक्षणिक व व्यावसायिक अर्हतेनुसार उमेदवाराने ज्या माध्यमासाठी अर्ज केला असेल, त्या माध्यमाच्या पदावर नियुक्ती दिली जाईल.
माध्यमांचे प्रकार:

मराठी माध्यम
उर्दू माध्यम
कन्नड माध्यम
इंग्रजी / सेमी इंग्रजी माध्यम

इयत्तानिहाय अर्हता:

इयत्ता	माध्यम अर्हता
इ. १ ली ते ५ वी	उमेदवाराने शालान्त परीक्षा ज्या माध्यमातून उत्तीर्ण केली त्या माध्यमाची
इ. ६ वी ते ८ वी	त्याच माध्यमाची अर्हता
इ. ९ वी ते १० वी	त्याच माध्यमाची अर्हता
सेमी इंग्रजी (इ. १ ते ५)	व्यावसायिक अर्हता इंग्रजी माध्यमातून

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल — महत्त्वाच्या तरतुदी

अनुकंपा नियुक्ती

अनुकंपा तत्त्वावर नियुक्त करण्यात आलेल्या शिक्षण सेवक भरतीस PAVITRA प्रणालीमार्गत नियुक्ती प्रक्रिया लागू राहणार नाही. ही तरतूद अनुकंपाधारक उमेदवारांसाठी दिलासादायक आहे.

बनावट कागदपत्रांबाबत कठोर कारवाई

नियुक्तीकरिता उमेदवाराने सादर केलेले कागदपत्र खोटे अथवा बनावट असल्याचे सेवेच्या कालावधीत निदर्शनास आल्यास:

संबंधित उमेदवार फौजदारी कारवाईस पात्र असेल.
त्यांच्या सेवा त्वरित समाप्त केल्या जातील.

आक्षेप नोंदविण्याची संधी

उमेदवार अपात्र ठरल्यास:

नियुक्ती प्राधिकारी ऑनलाइन पद्धतीने नोंद करेल.
उमेदवारास सात दिवसांच्या आत PAVITRA प्रणालीवर आक्षेप नोंदवता येईल.
संबंधित अपर आयुक्त सात दिवसांत त्यावर निर्णय घेतील.

प्राथमिक शिक्षक पात्रता परीक्षा अनिवार्य

बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार अधिनियम, २००९ नुसार प्राथमिक शिक्षकांसाठी (इ. १ ली ते ८ वी) शिक्षक पात्रता परीक्षा अनिवार्य राहील.

या निर्णयाचे महत्त्व — आदिवासी शिक्षणावर काय होणार परिणाम?

सकारात्मक परिणाम

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल लागू झाल्यामुळे:

पारदर्शक भरती — कोणत्याही शिफारशीशिवाय गुणवत्तेवर आधारित निवड
समान संधी — सर्व पात्र उमेदवारांना निवडीची समान संधी
उच्च गुणवत्ता — अभियोग्यता चाचणीतील उच्च गुण धारकांची निवड
आदिवासी विद्यार्थ्यांचा फायदा — दर्जेदार शिक्षक मिळाल्याने शैक्षणिक गुणवत्ता वाढेल
भ्रष्टाचाराला आळा — ऑनलाइन प्रक्रियेमुळे मानवी हस्तक्षेप कमी

आव्हाने कोणती?

दुर्गम आदिवासी भागात इंटरनेट सुविधेचा अभाव — अर्ज करणे कठीण होऊ शकते.
तांत्रिक अडचणी येण्याची शक्यता.
बिंदुनामावली तपासणी वेळखाऊ असू शकते.
अपर आयुक्तांनी वेळेत कार्यवाही न केल्यास विलंब होण्याचा धोका.

नोडल अधिकारी कोण असेल?

शासकीय आश्रमशाळांवरील शिक्षक निवडीसाठी PAVITRA प्रणाली राबविण्याच्या अनुषंगाने आयुक्त, आदिवासी विकास “नोडल अधिकारी” म्हणून काम पाहतील.
ते शिक्षण आयुक्त / शिक्षण संचालक, पुणे यांच्याशी समन्वय साधून या संदर्भातील सर्व कामकाज पाहतील. आयुक्त, आदिवासी विकास यांनी राज्यातील सर्व संबंधित अपर आयुक्त यांना आवश्यकतेनुसार स्वतंत्र Login उपलब्ध करून देण्याबाबत कार्यवाही करावी.

उमेदवारांनी आत्ता काय करावे?

जर तुम्ही आदिवासी आश्रमशाळेत शिक्षक म्हणून करिअर करण्याचा विचार करत असाल तर:
लगेच करा:

https://mahateacherrecruitment.org.in वर Registration करा.
https://tribal.maharashtra.gov.in वर नियमित जाहिराती तपासा.
शिक्षक अभियोग्यता व बुद्धिमत्ता चाचणीची जोरदार तयारी करा.
सर्व शैक्षणिक व व्यावसायिक कागदपत्रे अद्ययावत ठेवा.
जात वैधता प्रमाणपत्र व Non Creamy Layer प्रमाणपत्र आधीच काढून ठेवा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

प्रश्न १ — आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल कधी लागू झाले?
दिनांक ९ जून २०२६ रोजी आदिवासी विकास विभागाने शासन निर्णय जारी करून PAVITRA पोर्टल आश्रमशाळा शिक्षक भरतीसाठी बंधनकारक केले.
प्रश्न २ — PAVITRA चे पूर्ण नाव काय?
Portal For Visible To All Teachers Recruitment — म्हणजेच सर्व शिक्षकांच्या भरतीसाठी पारदर्शक संगणकीय पोर्टल.
प्रश्न ३ — कोणती ३ पदे पवित्र पोर्टलद्वारे भरली जाणार?
प्राथमिक शिक्षक, माध्यमिक शिक्षक आणि कनिष्ठ महाविद्यालयीन शिक्षक.
प्रश्न ४ — मुलाखत होणार का?
नाही. ही मुलाखतीशिवाय निवड प्रक्रिया आहे. फक्त अभियोग्यता व बुद्धिमत्ता चाचणीतील गुणांवर निवड होते.
प्रश्न ५ — वयोमर्यादा किती?
खुल्या प्रवर्गासाठी १८ ते ३८ वर्षे आणि मागास प्रवर्गासाठी १८ ते ४३ वर्षे.
प्रश्न ६ — शिक्षण सेवक कालावधी किती?
सर्वसाधारणपणे तीन वर्षे.
प्रश्न ७ — अनुकंपाधारकांना पवित्र पोर्टल लागू आहे का?
नाही. अनुकंपा तत्त्वावर नियुक्त होणाऱ्या शिक्षण सेवकांना ही प्रणाली लागू नाही.
प्रश्न ८ — हा शासन निर्णय कुठे पाहता येईल?
www.maharashtra.gov.in वर संगणक सांकेतांक २०२६०६०९१८११०३५६२४ टाकून पाहता येईल.

निष्कर्ष

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल लागू होणे म्हणजे महाराष्ट्रातील आदिवासी शिक्षण क्षेत्रासाठी एक क्रांतिकारी आणि ऐतिहासिक बदल आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून आश्रमशाळांतील शिक्षक निवड प्रक्रियेत जो अपारदर्शकतेचा, शिफारशींचा आणि अगुणवत्तेचा कलंक होता, तो आता पवित्र पोर्टलमुळे नाहीसा होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
अभियोग्यता चाचणीतील गुणांवर आधारित, मुलाखतीशिवाय आणि पूर्णपणे ऑनलाइन होणारी ही भरती प्रक्रिया — आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी योग्य शिक्षक निवडण्याचा मार्ग खुला करत आहे.
जर तुम्हाला आश्रमशाळेत शिक्षक म्हणून करिअर करायचे असेल, तर आत्तापासूनच तयारी सुरू करा आणि पवित्र पोर्टलवर लक्ष ठेवा!
हा लेख उपयुक्त वाटला असेल तर आपल्या शिक्षक मित्र-मैत्रिणींना नक्की शेअर करा!
हे पण वाचा महाराष्ट्रात ७ शासकीय परिचर्या महाविद्यालयांसाठी ३५० पदे मंजूर — २०२६

आश्रमशाळा शिक्षक भरती पवित्र पोर्टल